ျမန္မာေခာတ္ေပၚမိသားစု (၁)

ကၽြန္ေတာ္ေျပာလုိတဲ့ 'ျမန္မာေခာတ္ေပၚမိသားစု' ဆိုတာဟာ ဆိုရွယ္လစ္ေခတ္အျပီးမွာ ေပၚေပါက္လာတဲ့ မိသားစုဘ၀၊ ပံုသဏာန္ေတြကို ေယဘုယ်ဆိုလိုျခင္း ျဖစ္ပါတယ္။ အဲဒီ ေမာ္ဒန္မိသားစုဘ၀ကို မေလ့လာခင္မွာ ဆိုရွယ္လစ္ေခတ္ လူေနမွုဘ၀ကို အရင္အေျခခံၾကည့္ဖို. လုိပါတယ္။ ဆိုရွယ္လစ္ေခတ္မွာ မိသားစုအမ်ားစုဟာ လူလတ္တန္းစား အလုပ္သမားေတြနဲ. ဖြဲ.စည္းထားတဲ့ ဆင္တူမိသားစု ျဖစ္တယ္။ မိသားစုတစ္ခုမွာ အလုပ္လုပ္သူဦးေရ မ်ားျပားလာတယ္။ စာေရးစာခ်ီအလုပ္ေတြ မ်ားျပားလာတယ္။ ေက်းလက္လူ.အဖြဲ.အစည္းဟာ အက္သံေပးလာခဲ့တယ္။ ေက်းလက္က လူဟာ လယ္ကြင္းထဲမွာ ႏြားကိုထားခဲ့ျပီး ျမိဳ.တက္လာတယ္။ ျမိဳ.ေရာက္ေတ့ာ လယ္ကြင္းထဲက ႏြားလို ေငါင္စင္းစင္းၾကီး ျဖစ္ရျပန္တယ္။ျမိဳ.မွာ အရက္ရွိတယ္ ကြန္ျမဴနစ္၀ါဒ ရွိတယ္။ အေပါစား မိန္းမေတြရွိတယ္။ က်ပန္းအလုပ္ေတြရွိတယ္။ ဒီလုိနဲ. ေက်းလက္မွာ မိသားစု၀င္ ေလ်ာ့ေလ်ာ့လာခဲ့တယ္။ ျမိဳ.ေရာက္တဲ့သူဟာ ျပန္လမ္းမရွိတဲ့ အရပ္ကိုေရာက္သြားသလို မိသားစုဆီ ျပန္မလာနိုင္ေတ့ာဘူး ျမိဳ.ဟာ တေစၧေတြကို ေမြးျမဴထားသလိုမ်ိဳး လူေတြကို ေမြးျမဴထားတယ္။ လူေတြဟာ ျမိဳ.ျပရဲ့ စားၾကြင္းစားက်န္ေတြကို စားေသာက္ရင္း မကၽြတ္မလြတ္နိုင္တဲ့ တေစၧေတြ ျဖစ္ကုန္ၾကတယ္။ ျမိဳ.ျပလူအဖြဲ.အစည္းဟာ အထီးက်န္ ၀ိညာဥ္ေတြနဲ. ဖြဲ.စည္းထားတဲ့ အရပ္ျဖစ္လာတယ္။ ဒီလုိနဲ. ျမိဳ.ေရာက္တဲ့ သူေတြဟာ ေတာကို မျပန္ၾကေတ့ာဘူး။ ေတာက မိခင္ေတြဟာ ေနညိဳခ်ိန္ ျပန္မလာေတ့ာတဲ့သားကုိ ေမ်ွာ္ေနၾကတဲ့ ေၾကကြဲဖြယ္ မိန္းမအိုၾကီးေတြ ျဖစ္ကုန္ၾကတယ္။ အက္ေနတဲ့ ေက်းလက္ လူ.အဖြဲ.အစည္းဟာ ဆိုရွယ္လစ္ေခတ္ အျပီးမွာေတ့ာ ျပိဳကြဲသြားခဲ့ပါတယ္။ ဆိုရွယ္လစ္လြန္ ဟင္းလင္းျပင္(Post-socialist void) ဟာ ၀ဲကယက္တစ္ခုလုိမ်ိဳး လူေတြရဲ့ စိတ္၀ိညာဥ္၊ အစဥ္အလာေတြနဲ. တန္ဖိုးေတြကို စုပ္ယူပစ္လုိက္တယ္။ လူေတြဟာ (စိတ္ထဲမွာ ဟာလာဟင္းလင္း ျဖစ္ျပီး) ေဟာင္းေလာင္းၾကီး ျဖစ္ကုန္တယ္။ ေက်းလက္ဆက္တင္ကားကို ဖ်က္ဆီးပစ္လုိက္ၾကတယ္။ နီယြန္မီးေတြ လင္းလာတယ္ ။ တိုက္အျမင့္ၾကီးေတြ မွိုပြင့္ေတြလို ရုတ္ခ်ည္းေပၚထြက္လာတယ္။ ျမိဳ.ရဲ့ အဆင္တန္ဆာျဖစ္တဲ့ မိန္းမပ်က္ေတြနဲ. ခိုေတြေရာက္ရွိလာခဲ့တယ္။ 'မိသားစု ဘ၀' ဟာ ကစဥ္.ကလ်ား ျဖစ္လာခဲ့တယ္။ ဒီလိုနဲ.ပဲ ေမာ္ဒန္မ မိသားစုဘ၀၊ ေမာ္ဒန္လူေနမွုဘ၀ဟာ တစစ အျမစ္တြယ္ခဲ့တယ္။ ကၽြန္ေတာ္တို.ဟာ ေခတ္နဲ. ျငင္းခုန္လု.ိ မရ။ ေခတ္နဲ. ျငင္းခုန္ရတာဟာ တေစၧေကာင္နဲ. ျငင္းခုန္ရသလိုပဲ။ ကၽြန္ေတာ္တို.ဟာ အရွိတရား နဲ. ျငင္းခုန္လို.မရ။ အရွိတရားနဲ. ျငင္းခုန္တာဟာ ေက်ာင္ေတာင္ၾကီးနဲ. ျငင္းခုန္ရသလိုပဲ။ ဒီလိုနဲ.ပဲ 'မိသားစု' ဆိုတာရဲ့ အဓိပါယ္ကို ဖမ္းဆုပ္ဖို. ခက္ခဲလာခဲ့ေတ့ာတယ္။ ဆိုရွယ္လစ္စနစ္ နိဂံုးခ်ဳပ္ခ်ိန္မွာ ျမိဳ.ျပလူေနမွု ဘ၀ပံုစံထဲ စီး၀င္ ေရြ.လ်ားလာခဲ့တဲ့ မိသားစုတစ္ခုကို ေအာင္ခ်ိမ့္ရဲ့ 'ရပ္ကြက္' ဆိုတဲ့ ကဗ်ာထဲမွာ ေတြ.ျမင္နိုင္တယ္။ ရပ္ကြက္ အျပင္မွာ ေပ်ာ္စရာနည္းနည္း လြင္ျပင္ ဖုန္မွုန္.နဲ. ျမက္ေျခာက္ ပိုးေလာက္လန္း ထူျပစ္ စိတ္ညစ္ဖို.ေကာင္းတယ္။ ခိုလိုအိမ္ ပရိေဘာဂမ်ား အနွံ ဖရိုဖရဲအရာမ်ား ပြတြန္.ေသာ အခန္းရွည္ေမ်ာေမ်ာ ေလထဲမွာ သူတို.တစ္ေန.တာလံုး ေနထိုင္ၾကတယ္။ သူရယ္ သူ. ညီမသံုးေယာက္ရယ္ ခ်ာတိတ္ နွစ္ေကာင္ရယ္ မြန္းေလွာင္ေနၾကမွာပဲ။ ပြဲလမ္းရာသီရွိတဲ့ ရက္မ်ားဆို တစ္အိမ္သားလံုး အလည္ထြက္ၾကေပါ့။ အထီးတည္း တိတ္ဆိတ္ေနတဲ့ အခန္းမွာ က်န္ရစ္ခဲ့တာ သူနဲ. လမ္းမကို ေၾကာက္မက္ဖြယ္ ေငးေမ်ွာ္ေနတဲ့ သူ.ရဲ့ မ်က္လံုး လွလွတစ္စံု။ ေအာင္ခ်ိမ့္ ဇန္န၀ါရီ ၊ ၁၉၈၇ ေအာင္ခ်ိမ့္ရဲ့ ဇတ္ေကာင္ (ေမာ္ဒန္လူသား) ဟာ အခန္းတစ္ခန္းထဲမွာ ပိတ္မိေနတာထက္ သူ.ရဲ့ အထီးက်န္ေနတဲ့ အဇၹဳတထဲမွာ ပိတ္မိေနတာျဖစ္တယ္။ ကဗ်ာရဲ့ အဆံုးက မ်က္လံုးနွစ္လံုးဟာ ကဗ်ာထဲကို ေခ်ာင္းၾကည့္ဖုိ. ဖြင့္ေပးထားတဲ့ ျပတင္းေပါက္ နွစ္ေပါက္ပါပဲ။ အဲဒီကေန ေခ်ာင္းၾကည့္ရင္ ဇာတ္ေကာင္ရဲ့ ဟာလာဟင္းလင္း ခံစားမွုနဲ. ကင္းကြာျခင္း ခံစားမွု (Sense of alienation) ကို ေတြ.ရမွာ ျဖစ္တယ္။ ကင္းကြာျခင္းဟာ ေမာ္ဒန္အနုပညာရဲ့ အေရးပါတဲ့ အေၾကာင္းအရာ တစ္ရပ္ပဲျဖစ္တယ္။ ကဖ္ကာ (Kafka)ရဲ့ metamorphosis ထဲမွာ အဲဒီအေၾကာင္းအရာကိုပဲ သေကၤတျပဳ ေရးဖြဲ.ထားတာ ေတြ.ျမင္နိုင္တယ္။ မိသားစု၊ ပတ္၀န္းက်င္နဲ. အဆက္အသြယ္ မလုပ္နိုင္တဲ့ အင္းဆက္ပိုးေကာင္ၾကီး အသြင္ေျပာင္းသြားတဲ့ ကဖ္ကာဇာတ္ေကာင္ရဲ့ အျဖစ္ကေတ့ာ ပိုျပီး အဓိပါယ္ ကင္းမဲ့တာေပါ့ေလ။ 'ရပ္ကြက္' ကဗ်ာ ေရးဖြဲ.ျပီးေနာက္ (၁၀)နွစ္ အၾကာမွာေရးဖြဲ.ခဲ့တဲ့ ေအာင္ခ်ိမ့္ရဲ့ လမ္း ဆိုတဲ့ ကဗ်ာကေတ့ာ အႏရယ္ေတြ ျပြမ္းတီးေနတဲ့ ေခာတ္ေပၚမိသားစု ဘ၀ရဲ့ ရွင္သန္မွုကို ထိတ္လန္.ဖြယ္ အေကာင္းဆံုးျပဆို နိုင္ခဲ့တယ္။ လမ္း မိသားစုမ်ား အခန္းကဏ ကမၻာဦး ပံုသဏာန္ တစ္ဦးျပန္အလာ တစ္ဦးေမ်ွာ္ၾက မီးဖိုၾက ငါတို.ေခာတ္မွာ ငါတို.ဟာ ခ်စ္ေမတၱာကို ယူလာနိုင္ခဲ့လို.လား အိမ္ျပန္လာၾကတယ္ ကားတစ္စင္း ေသေနေပါ့ ေညာင္ပင္ၾကီးရဲ့ ေအာက္မွာ မိုးက မတိတ္ေတ့ာဘူးလား ေဟာဒီ ေလာကမွာ ေအာင္ခ်ိမ့္ (1996၊ ဒီဇင္ဘာ ၊ ရနံသစ္) ေအာင္ခ်ိမ့္ရဲ့ ကဗ်ာဟာ ကတ္(၂)ကတ္ ပဲပါတဲ့ အတိုဆံုး ရုပ္ရွင္ကားေလး တစ္ခုပါပဲ။ ကင္မရာဟာ မီးပံုေဘးက ကမၻာဦး မိသားစုကုိ ရိုက္ျပေနရင္းက ရုတ္တရက္ (ကတ္ေျပာင္း)သြားျပီး မုိးတဖြဲဖြဲ ရြာေနတဲ့အခ်ိန္ အိမ္အျပန္လမ္းမွာ ေညာင္ပင္ၾကီး တစ္ပင္ကို (ဆုိုးဆိုးရြားရြား) ၀င္တိုက္ထားတဲ့ ကားတစ္စီးကို ျပတယ္။ ဒါပဲ ၊ ျမိဳ.ျပဟာ တည္းခိုသူေတြကို ၾကီးမားတဲ့ တန္ဖိုးေတြေတာင္းဆိုတက္တယ္။ ကၽြန္ေတာ္တို.ဟာ ျမိဳ.ျပကို ပိုက္ဆံ၊ အခ်စ္၊ အသက္စတဲ့ မတန္မဆတန္ဖိုးေတြ ေပးဆပ္ၾကရတယ္။ ကဗ်ာဟာ လူးလြန္.ေနတဲ့ မီးေတာက္ေတြ နဲ. စတင္ထားျပီး 'တစိမ့္စိမ့္ ရြာေနတဲ့မိုး'နဲ. အဆံုးသတ္ထားတယ္။ 'လူးလြန္.ေနတဲ့ မီးညြန္.' ေတြရဲ့ သေကၤတသေဘာဟာ မိသားစုရဲ့ ေတာက္ေလာင္ေနတဲ့ အပူမီး ဆိုရင္ မတိတ္နိုင္ပဲ တစိမ့္စိမ့္ ရြာခ်ေနတဲ့ မိုးစက္ေတြ ကေတ့ာ ေအးစက္တဲ့ (ရက္စက္တဲ့) ႕ကံၾကမၼာ တရားပဲ ျဖစ္ေပလိမ့္မယ္။ ဆက္ပါဦးမည္ P.S >>>> ဆရာေအာင္ခင္ျမင့္ဧ။္ တိမ္လႊာမို.မို.လြင္မွသည္ ပို.စ္ေမာ္ဒန္အနုပညာဆီသို. စာအုပ္မွ ေဆာင္းပါးတစ္ပုဒ္အား တင္ျပျခင္းျဖစ္ပါေၾကာင္း